Tigst Assefa: Seenaa Jireenyaa, Mo’icha fi Bu’aalee

Tigst Assefa Hagayya 2016 Taphoota Olompikii Rio irratti meetira 800 fiigde. Waggaa jaha booda, Fulbaana 2022, Maaraatoonii Berlin mo’atte – dorgommii ishee lammaffaa km 42.195 irratti qofa. Hanga 22 Onkololeessa 2026tti World Marathon Majors shan mo’atteetti, Olompikii Paris 2024 fi Shaampiyoonaa Addunyaa 2025 irrattis lamaan isaanii meetii argatte.

Injifannoon ishee isa dhumaa, Berlin 27 Fulbaana 2026, gatii qabaate. Hidhii Achilles miila mirgaa citeen dorgommicha xumurte, guyyaa itti aanu immoo baqaqsanii yaalamte. Profaayiliin kun karaa ishee fiigduu saffisaa waggaa 12 irraa hanga karaatti hordofa, bu’aawwan ishee gurguddoo tarreessa, hanga 22 Onkololeessa 2026tti waa’ee deebii ishee waan beekamu ibsa.

Jalqaba fiigduu saffisaa: waggoota jalqabaa

World Athletics guyyaa dhaloota ishee 3 Muddee 1996 jedhee kenna. Bu’aan ishee galmaa’e jalqabaa bara 2009 Shaampiyoonaa Itoophiyaa irratti meetira 400 irratti meedaaliyaa naasii, 56.70n, yeroo umuriin ishee 12 ture. Waggaa sadii booda garee biyyoolessaa keessa turte: Waxabajjii 2012 Shaampiyoonaa Afrikaa Porto-Novo, Beniin irratti meetira 400 yeroo gaarii 54.05 fiigde, xumura fiigicha walirraa fuudhaa 4x400m irrattis Itoophiyaaf fiigde.

Bara 2013 gara meetira 800 ce’te. 2:05.81n shaampiyoonaa dargaggootaa Itoophiyaa taate, Shaampiyoonaa Dargaggootaa Afrikaa Réduit, Moorishees irratti immoo 30 Hagayya 2013 meetira 800 irratti naasii, guyyaa itti aanu immoo fiigicha walirraa fuudhaa 4x400m waliin meetii argatte.

Seenaa fiigichaa sadarkaa sadarkaan

2014–2016: fiigduu meetira 800 dorgommii idil-addunyaa irratti

3 Adoolessa 2014, umurii 17tti, walgahii Diamond League Lausanne irratti 1:59.24n lammaffaa baate – yeroo dhuunfaa gaarii hanga 22 Onkololeessa 2026tti ammallee hin cabne. Gannaa sana booda meetira 800 irratti Shaampiyoonaa Afrikaa (14 Hagayya 2014) fi Continental Cup (13 Fulbaana 2014) irratti, lamaan isaanii Marrakech keessatti geggeeffaman, afraffaa baate.

Injifannoon Diamond League ishee tokkichi 2 Waxabajjii 2016 dhufe, yeroo Golden Gala Rome irratti meetira 800 2:00.84n mo’attu. Waqtii sana keessa akkasumas Shaampiyoonaa Addunyaa Galma Keessaa Portland fi Taphoota Olompikii Rio irratti dorgommii filannoo fiigde; Rio keessatti 17 Hagayya 2016 2:00.21 galmeessite.

2017–2021: madaa fi kallattii jijjiiruu

Akka gabaafametti madaan hidhii Achilles kophee qeensa qabuun leenjii akka hin hojjenne ishee dhowwe, isheenis gara fiigicha karaa garagalte. Galmeen World Athletics ishee waggoonni kun hammam callisoo akka turan agarsiisa: bara 2017 dorgommii tokkollee, bara 2018 tokko, bara 2019 afur, bara 2020 fi 2021 immoo tokkollee.

2022: dorgommii saddeet, injifannoo torba

Seenaan fiigichaa haaraan bara 2022 ka’e. Walakkaa maaraatoonii adizero Road to Records Herzogenaurach keessatti 30 Ebla 2022 1:07:28n, walakkaa Göteborgsvarvet immoo 21 Caamsaa 2022 1:08:20n mo’atte, Waxabajjii keessa Langueux keessatti km 10 30:52n fiigde, barichas 23 Muddee 2022 Walakkaa Maaraatoonii Bahrain Royal Night mo’achuun (1:07:40) xumurte. Barri sun maaraatoonii ishee jalqabaa lamaan fide: Riyadh keessatti 2:34:01n torbaffaa, itti aansee 25 Fulbaana 2022 Berlin keessatti 2:15:37n injifannoo. Dorgommiin isheen fageenya guutuu irratti fiigde hundi fuula keenya Tigst Assefa marathon irratti tarreeffamaniiru.

2023–2025: fiigicha rikardii, meetii lama fi injifannoo London

24 Fulbaana 2023 Berlin deebitee 2:11:53n mo’atte, rikardii addunyaa dubartootaa daqiiqaa lama ol fooyyessite. Yeroon sun – fi yeroowwan ishee London booda – tarree yeroo hundaa waliin akkamitti akka wal madaalan fuula Tigst Assefa world record irratti ibsameera.

Bara 2024 21 Ebla London keessatti lammaffaa baate (2:16:23), 11 Hagayya 2024 immoo Paris keessatti 2:22:58n meetii Olompikii argatte; dorgommii saffisaa xumuraa keessatti lamaan isaanii erga wal tuqanii booda Sifan Hassan irraa sekondii sadiin duubatti hafte. Bara 2025 27 Ebla London 2:15:50n mo’atte, kunis rikardii addunyaa dorgommii dubartoota qofaa ture, 14 Fulbaana 2025 immoo Shaampiyoonaa Addunyaa Tokyo irratti meetii argatte (2:24:45).

Injifannoo fi meedaaliyaa gurguddoo

Yeroon bara 2013 harkaan lakkaa’ame. Hanga 22 Onkololeessa 2026tti World Athletics sadarkaa maaraatoonii dubartootaa keessatti torban 130f Lakk. 1 turuu ishee galmeessa.

Waqtii 2026: dorgommii lama, injifannoo lama

Bara 2026 26 Ebla injifannoo London ishee 2:15:41n eeggachuun jalqabde, rikardii addunyaa dubartoota qofaa ishee bara 2025 sekondii sagaliin fooyyessite. Ji’a shan booda, 27 Fulbaana 2026, Berlin si’a sadaffaaf 2:11:04n mo’atte – rikardii karaa dorgommii, yeroo dhuunfaa gaarii fi, guyyaa sanatti, maaraatoonii dubartiin fiigde keessaa isa saffisaa sadaffaa.

Akka gabaasawwan dorgommii booda ba’aniitti, km 31 naannoo irraa jalqabee dhukkubbii itti dhaga’ame, hidhiin Achilles miila mirgaa km 40 naannootti cite; ta’us dorgommicha xumurtee mo’atte. Guyyaa itti aanu, 28 Fulbaana 2026, BG Unfallklinik Murnau, Munich bira jirutti baqaqsanii yaalamte, erga sanaa as hin dorgomne.

Lakkoofsa dorgommii fi injifannoo xumura irratti

Kuusaan World Athletics bara 2009 hanga 2026tti bu’aa 50 isheef tarreessa (dorgommiin filannoo fi xumuraa addatti lakkaa’amu; kuusaan sun guutuu dhiisuu danda’a): xumura 45, dorgommii filannoo ykn walakkaa xumuraa shan, xumura irratti injifannoo 18 fi dorgommii sadii kan hin xumuramne ykn irraa haqamte. Keessumaa waqtiileen ishee dirree jalqabaa gartokkeen qofa galmaa’aniiru. Barri baay’ee itti dorgomte 2022 ture, dorgommii saddeet fi xumura irratti injifannoo torba; bara 2026 si’a lama dorgomtee si’a lama mo’atte. Profaayiliin World Athletics ishee tarree guutuu qaba.

Lakkoofsi kun haala ifa ta’e agarsiisa: bara 2023 irraa jalqabee waggaatti si’a tokko hanga sadii qofa dorgomte, yeroo hunda jechuun gaha fageenya maaraatoonii guutuu irratti. Sana dura, waggoota dirree ishee keessa, waqtiin tokko hanga dorgommii saddeetii qabaachuu danda’a ture. Sadarkaa World Athletics keessatti, dubartoota gosa hundaa keessaa bakki ishee inni olaanaan shanaffaa ture (torban sadii), hanga 22 Onkololeessa 2026tti.

Tigst Assefa dorgommii itti aanu: hanga 22 Onkololeessa 2026tti maaltu beekama

Hanga 22 Onkololeessa 2026tti qindeessaan tokkollee galmee ishee hin mirkaneessine. Baqaqsanii yaaluu booda, maanaajarri ishee Gianni Demadonna 28 Fulbaana 2026 AFPtti akka isheen Maaraatoonii London Ebla 2027 irratti deebi’uu dandeessu himeera; booda garuu af-gaaffii Marathon Handbook waliin taasiseen yeroon sun mirkanaa’aa akka hin taane dubbate. Haala: miidiyaadhaan gabaafame, qindeessitootaan hin mirkanoofne.

Akka odeeffannootti, Maaraatooniin London 2027 taatee guyyaa lamaa 24–25 Ebla 2027 ti, guyyaan dorgommii fiigdota olaanoo immoo hanga 22 Onkololeessa 2026tti hin beeksifamne. Maaraatooniiwwan arfaasaa gurguddoo kaleendarii irra jiran biroo Tokyo (7 Bitootessa 2027, mirkanaa’e) fi Boston (19 Ebla 2027, gabaafame) dha. Akka dorgommii hordofamuu qabaniitti malee akka dorgommii isheen fiigduutti hin tarreessine. Urjiiwwan karaa Itoophiyaa biroo, kan akka shaampiyoonaa Olompikii Tamirat Tola, fi kaleendariin guutuun fuula keenya Atileetota Itoophiyaa irratti argamu.

Tigst Assefa eessatti ilaaltu

Maaraatooniiwwan London fi Berlin Afrikaa Sahaaraa Gadii guutuu keessatti SuperSport irratti, TV kaffaltii qabuun, agarsiifamaniiru; taateewwan World Athletics Series, Shaampiyoonaa Addunyaa Beijing 2027 dabalatee, immoo Itoophiyaa keessatti hayyamaan Hagerie TV, chaanaalii bilisaa, irratti darbu.

Abbootii mirga tamsaasaa seeraa qofa, kan mirkanaa’e 22 Onkololeessa 2026. Mirgi akka dorgommii fi waqtiitti jijjiirama – dorgommii dura sagantaa tamsaasaa ilaali. Tamsaasa seeraan alaa wajjin hin walqunnamsiifnu.

Tigst Assefa: gaaffilee fi deebiiwwan (FAQ)