Ethiopian athletes – atileetonni Itoophiyaa – erga Abebe Bikila bara 1960 Rome keessatti maaraatoonii Olompikii mo’atee as seenaa fiigicha fageenya dheeraa keessaa kutaa guddaa ta’aniiru; injifannoon sun meedaaliyaa warqee Olompikii Itoophiyaa isa jalqabaa ture. Bara 2026 fiigdonni biyyattii rikardii addunyaa, injifannoo Olompikii fi mo’icha maaraatoonii magaalaa gurguddoo qabu; baay’een isaanii ammallee gaarreen naannoo Finfinnee (Addis Ababa), sadarkaa galaanaa irraa meetira 2,000 ol ol ka’an irratti jiraatanii leenjii fudhatu.
Kutaan kun atileetota Itoophiyaa kudhan, kanneen hanga 22 Onkololeessa 2026tti atileetiksii addunyaa bocan, hordofa: dubartoota afur fi dhiirota jaha, ogeeyyii meetira 1500 irraa hanga mo’attoota maaraatooniitti. Tokkoon tokkoon isaaniitiif profaayilii guutuu guyyaa, bu’aa fi rikardii World Athletics irraa fudhatame waliin qopheessineerra; akkasumas kaleendarii dorgommiiwwan gurguddoo itti aananii fi karaalee ofiisaalaa Itoophiyaa keessaa itti ilaaltan.
Atileetota Itoophiyaa kudhan hordofamuu qaban
Gudaf Tsegay, kan 23 Amajjii 1997 dhalattee fi Tigraay irraa dhufte, injifannoo addunyaa meetira 1500 galma keessaa (2022, 2025), meetira 5000 (2022) fi meetira 10,000 (2023) mo’atteetti; akkasumas bara 2021 Tokyo keessatti naasii Olompikii meetira 5000 argatte. Rikardiin addunyaa meetira 1500 galma keessaa 3:53.09, kan 9 Guraandhala 2021 Liévin keessatti galmeessite, hanga 22 Onkololeessa 2026tti ammallee hin cabne. Bara 2026 hin dorgomne; yeroon dorgommii irraa dhorkamuu ji’a afurii AIU 30 Fulbaana 2026 xumurame.
Tigst Assefa fiigduu meetira 400 fi 800 ta’uun jalqabde, Olompikii 2016 irrattis meetira 800 fiigde. Karaa irratti World Marathon Majors shan mo’atteetti – Berlin bara 2022, 2023 fi 2026, London immoo bara 2025 fi 2026 – rikardii addunyaa maaraatoonii dubartoota qofaa 2:15:41 (London, 26 Ebla 2026) qabdi. 27 Fulbaana 2026 Berlin yeroo mo’attu hidhiin Achilles ishee cite, guyyaa itti aanu baqaqsanii yaalamte.
Tamirat Tola, kan 11 Hagayya 1991 dhalate, 10 Hagayya 2024 Paris keessatti maaraatoonii Olompikii rikardii Olompikii 2:06:26n mo’ate; kun Eugene keessatti shaampiyoonaa addunyaa erga ta’ee waggaa lama booda ture. Waqtiin isaa 2026 yeroowwan isaa saffisaa fide: Doha (16 Amajjii) fi Beijing (18 Onkololeessa, 2:03:10) keessatti lamaan isaanii rikardii karaa dorgommiitiin mo’ate, London keessatti immoo yeroo dhuunfaa gaarii 2:02:59n shanaffaa ba’e.
Selemon Barega umurii 16tti meetira 5000 irratti shaampiyoonaa addunyaa U20 ta’e, 31 Hagayya 2018 immoo Brussels keessatti 12:43.02 fiige – rikardii addunyaa U20 hanga 22 Onkololeessa 2026tti ammallee hin cabne. Injifannoon isaa inni guddaan bara 2021 Olompikii Tokyo irratti warqee meetira 10,000 ture. Bara 2025 irraa jalqabee gara maaraatoonii ce’e: jalqaba isaa Seville keessatti mo’ate, 27 Fulbaana 2026 immoo Berlin keessatti 2:04:58 fiige.
Yomif Kejelcha bara 2016 fi 2018 meetira 3000 galma keessaa irratti shaampiyoonaa addunyaa ta’e, booda gara karaa ce’e; achitti km 10 26:31n (Castellón, 16 Guraandhala 2025) fiige, kunis hanga 22 Onkololeessa 2026tti rikardii addunyaa ture. Maaraatoonii isaa jalqabaa London 26 Ebla 2026 irratti 1:59:41n lammaffaa ba’e. Walakkaa maaraatoonii 56:51 kan 23 Hagayya 2026 Buenos Aires keessatti fiige mirkaneessa eeggachaa jira; qindeessitoonni immoo Valencia 6 Muddee 2026 irratti akka fiigu mirkaneessaniiru.
Berihu Aregawi, kan Atsbi Wenberta, Tigraay irraa dhufe, bara 2024 Paris keessatti meetii Olompikii meetira 10,000 argate, waancaa Diamond League immoo bara 2021 fi 2024 mo’ate. Km 5 karaa irratti 12:49n, 31 Muddee 2021 Barcelona keessatti fiige, hanga 22 Onkololeessa 2026tti ammallee rikardii addunyaa ture. 10 Amajjii 2026 Tallahassee keessatti meetii qaxxaamura biyyaa addunyaa walitti aansuun isa sadaffaa argate.
Hagos Gebrhiwet umurii 19tti bara 2013 Moscow keessatti meetii addunyaa meetira 5000, bara 2016 Rio keessatti immoo naasii Olompikii argate. 30 Caamsaa 2024 Oslo keessatti 12:36.73 fiige, rikardii Itoophiyaa. Bara 2023 Riga keessatti km 5 karaa irratti shaampiyoonaa addunyaa ta’e, bara 2026 immoo fageenya dheeraatti ce’e: Barcelona keessatti walakkaa maaraatoonii mo’ate, 30 Hagayya immoo Sydney keessatti maaraatoonii jalqabaa fiige.
Freweyni Hailu, kan 12 Guraandhala 2001 Tigraay keessatti dhalatte, si’a lama shaampiyoonaa addunyaa galma keessaa taateetti – bara 2024 Glasgow keessatti meetira 1500, bara 2025 Nanjing keessatti immoo meetira 3000. Waqtiin ishee 2026 seenaa fiigicha ishee keessatti isa gaarii ture: 4 Fulbaana 2026 Brussels keessatti waancaa Diamond League meetira 5000, Ultimate Championship Budapest irratti afraffaa si’a lama fi Copenhagen keessatti meetii maayilii karaa.
Fotyen Tesfay bara 2024 Olompikii Paris irratti meetira 10,000 fiigde, booda maaraatoonii jalqabaa dubartootaa galmaa’e keessaa isa saffisaa fiigde: 15 Bitootessa 2026 Barcelona keessatti 2:10:51, kunis rikardii Itoophiyaa ti. 23 Hagayya 2026 Walakkaa Maaraatoonii Buenos Aires mo’atte; hanga 22 Onkololeessa 2026tti qindeessitoonni Maaraatoonii Valencia 6 Muddee irratti akka fiigdu mirkaneessaniiru.
Guye Adola, kan 20 Onkololeessa 1990 dhalate, bara 2017 Berlin keessatti maaraatoonii isaa jalqabaa 2:03:46n fiige, Eliud Kipchoge booda lammaffaa ba’e. Bara 2021 Kenenisa Bekele dursuun Berlin mo’ate, bara 2026 immoo waqtii isaa isa gaarii qabate: 12 Ebla Rotterdam keessatti mo’ate, 27 Fulbaana immoo yeroo dhuunfaa gaarii 2:02:50n Berlin si’a lammaffaa mo’ate. Hanga 22 Onkololeessa 2026tti dorgommiin isaa itti aanu hin beeksifamne.
Dorgommiiwwan gurguddoo hordofamuu qaban (hanga 22 Onkololeessa 2026tti)
Gabateen kun taateewwan karaa, qaxxaamura biyyaa fi dirree ijoo Sadaasa 2026 hanga Waxabajjii 2027tti tarreessa. Dorgommiin tarree kana keessa jiru atileetiin tokko itti galmaa’eera jechuu miti; galmeewwan mirkanaa’an fuula tokkoon tokkoon atileetaa irratti ibsamaniiru.
| Guyyaa | Dorgommii | Magaalaa | Gosa | Haala guyyaa |
|---|---|---|---|---|
| 1 Sadaasa 2026 | New York City Marathon | New York | Maaraatoonii | Qindeessitootaan mirkanaa’e |
| 22 Sadaasa 2026 | Great Ethiopian Run 10K | Finfinnee | Karaa km 10 | Qindeessitootaan mirkanaa’e |
| 6 Muddee 2026 | Valencia Marathon | Valencia | Maaraatoonii | Qindeessitootaan mirkanaa’e |
| 17 Amajjii 2027 | Dubai Marathon | Dubai | Maaraatoonii | Qindeessitootaan mirkanaa’e |
| Amajjii–Guraandhala 2027 | Qaxxaamura biyyaa Jan Meda / shaampiyoonaa Itoophiyaa | Naannoo Finfinnee | Qaxxaamura biyyaa | Hin beeksifamne |
| 27 Amajjii 2027 | World Indoor Tour Gold | Belgrade | Dirree galma keessaa | Qindeessitootaan mirkanaa’e |
| 7 Bitootessa 2027 | Tokyo Marathon | Tokyo | Maaraatoonii | Qindeessitootaan mirkanaa’e |
| 27 Bitootessa 2027 | Shaampiyoonaa Addunyaa Fiigicha Karaa | Yangzhou | Shaampiyoonaa karaa | Miidiyaadhaan gabaafame |
| 19 Ebla 2027 | Boston Marathon | Boston | Maaraatoonii | Miidiyaadhaan gabaafame |
| 24–25 Ebla 2027 | London Marathon | London | Maaraatoonii | Mirkanaa’e; guyyaan dorgommii fiigdota olaanoo hin beeksifamne |
| 7 Caamsaa 2027 | Banaa Diamond League | Doha | Dirree | Qindeessitootaan mirkanaa’e |
| 30 Caamsaa 2027 | Diamond League | Rabat | Dirree | Qindeessitootaan mirkanaa’e |
Maddoonni tokko tokko Shaampiyoonaa Addunyaa Fiigicha Karaaf guyyaa 28 Bitootessa 2027 kennu. Bara 2027 Shaampiyoonaan Addunyaa Galma Keessaa fi Shaampiyoonaan Addunyaa Qaxxaamura Biyyaa hin jiran; Shaampiyoonaan Atileetiksii Addunyaa itti aanu Fulbaana 2027 Beijing keessatti geggeeffama. Sagantaan guutuun kaleendarii World Athletics irratti argama.
Itoophiyaa keessatti atileetiksii eessatti ilaaltu
Caamsaa 2026 irraa jalqabee chaanaaliin bilisaa Hagerie TV taateewwan World Athletics Series hunda hanga bara 2029tti Itoophiyaa keessatti darbuuf mirga qaba; kana keessa Shaampiyoonaa Addunyaa Beijing 2027 fi Shaampiyoonaa Addunyaa Fiigicha Karaa jiru. Walgahiiwwan Diamond League fi maaraatooniiwwan magaalaa gurguddoo (London, Boston, Berlin, New York) SuperSport, tajaajila TV kaffaltii qabu, irratti agarsiifamaniiru. EBC Olompikii Paris 2024 darbe, Maaraatooniin Dubai immoo bara 2026 chaanaalii ofiisaalaa isaa irratti addunyaa guutuutti bilisaan darbe. Hanga 22 Onkololeessa 2026tti tamsaasaan Olompikii Los Angeles 2028 Itoophiyaa keessatti darbu hin beeksifamne.
Abbootii mirga tamsaasaa seeraa qofa, kan mirkanaa’e 22 Onkololeessa 2026. Mirgi akka dorgommii fi waqtiitti jijjiirama – dorgommii dura sagantaa tamsaasaa ilaali. Tamsaasa seeraan alaa wajjin hin walqunnamsiifnu.
Tamsaasota ofiisaalaa qofa tarreessina; tamsaasa hin hayyamamneef liinkii hin kennine.
Atileetota Itoophiyaa: gaaffilee fi deebiiwwan (FAQ)
Atileetota Itoophiyaa keessaa eenyutu rikardii addunyaa qaba?
Atileetota kutaa kanaa kudhan keessaa, hanga 22 Onkololeessa 2026tti: Gudaf Tsegay (meetira 1500 galma keessaa, 3:53.09), Tigst Assefa (maaraatoonii dubartoota qofaa, 2:15:41), Yomif Kejelcha (km 10 karaa, 26:31) fi Berihu Aregawi (km 5 karaa, 12:49). Selemon Barega rikardii addunyaa U20 meetira 5000 qaba.
Olompikii Paris 2024 irratti eenyutu Itoophiyaaf warqee mo’ate?
Atileetota kutaa kanaa keessaa Tamirat Tola 10 Hagayya 2024 Paris keessatti maaraatoonii dhiiraa rikardii Olompikii 2:06:26n mo’ate.
Fiigdota Itoophiyaa keessaa eenyutu Maaraatoonii Valencia 2026 irratti galmaa’e?
Hanga 22 Onkololeessa 2026tti qindeessitoonni dorgommii 6 Muddee 2026tiif Yomif Kejelcha fi Fotyen Tesfay mirkaneessaniiru.
Great Ethiopian Run 2026 yoom geggeeffama?
22 Sadaasa 2026 Finfinnee keessatti; dorgommiin ijoollee immoo 21 Sadaasa geggeeffama.
Itoophiyaa keessatti atileetiksii eessatti ilaaluu danda’a?
Taateewwan World Athletics Series hanga bara 2029tti Hagerie TV (bilisaan) irratti darbu; walgahiiwwan Diamond League fi maaraatooniiwwan gurguddoon SuperSport (TV kaffaltii qabu) irratti darbaniiru.