Berihu Aregawi: Seenaa Jireenyaa, Injifannoo fi Bu’aalee

Berihu Aregawi 31 Muddee 2021 irraa kaasee rikardii addunyaa karaa 5 km qaba – guyyaa sana Barcelona keessatti 12:49 fiige, bu’aan kunis hanga 22 Onkololeessa 2026tti hin cabne. 28 Guraandhala 2001 Atsbi Wenberta, Naannoo Tigraay Itoophiyaa keessatti kan dhalate Berihu Aregawi, sana booda meetii Olompikii Paris 2024, waancaa Diamond League lama fi meetii walitti aansuun sadii Shaampiyoonaa Addunyaa Qaxxaamura Biyyaa irratti itti dabale.

Bara 2026 meetii addunyaa qaxxaamura biyyaa biraa Tallahassee keessatti fi mo’icha Elgoibar keessatti jalqabe, lamaanuu Amajjii keessa; sana booda kuusaan daataa World Athletics hanga 22 Onkololeessa 2026tti dorgommii biraa isaaf hin agarsiisu. Armaan gaditti seenaa fiigicha isaa meedaaliyaa jiniyeraa jalqabaa irraa hanga waqtii 2026tti, guyyaa, bakka fi yeroo World Athletics irraa fudhanne waliin, dhiyeessina.

Atsbi Wenberta irraa gara waltajjii jiniyeraatti

Aregawi magaalaa xiqqoo Atsbi Wenberta, kaaba Itoophiyaa irraa dhufa; akka barreeffama World Athletics bara 2024 jedhutti, Finfinnee (Addis Ababa) keessatti leenjii hojjeta. Milkaa’inni isaa bara 2018 dhufe. 23 Caamsaa Assela keessatti shaampiyoonummaa biyyoolessaa U20 meetira 10,000 mo’ate (29:36.67), 10 Adoolessa immoo Shaampiyoonaa Addunyaa U20 IAAF Tampere keessatti fageenyuma kana irratti 27:48.41n naasii fudhate.

Ganna sanuma booda meetira 3000 Taphoota Dargaggootaa Afrikaa Algiers keessatti mo’ate (26 Adoolessa 2018, 7:50.98). Taphoota Olompikii Dargaggootaa Buenos Aires irratti dorgommii walmakaa meetira 3000 fi qaxxaamura biyyaa kutaa lamaan keessattuu sadarkaa lammaffaa bahe – 11 Onkololeessa 8:09.17, 15 Onkololeessa 2018 immoo qaxxaamura biyyaa km 4 irratti 11:13 – kunis meedaaliyaa meetii isaaf argamsiise. 17 Sadaasa 2019 Great Ethiopian Run, dorgommii karaa 10 km Addis Ababa keessatti geggeeffamu, 28:23n mo’ate.

Seenaan fiigicha isaa ga’eessotaa akkamitti deeme

2021: injifannoo biyyoolessaa, waancaa Diamond League, rikardii karaa

Waqtiin ga’eessotaa guutuun jalqabaa hojii baay’ee qaba ture. Aregawi 6 Ebla 2021 Addis Ababa keessatti shaampiyoonummaa Itoophiyaa meetira 10,000 mo’ate (28:20.2, sa’aatiin harkaa safarame), 30 Adoolessa immoo xumura Tokyo irratti sadarkaa afraffaa bahe – seenaan Taphoota isaa lamaanuu fuula keenya Berihu Aregawi olympics irra jira. 8 Fulbaana xumurri Diamond League meetira 5000 Zürich keessatti akka dorgommii karaatti geggeeffame, innis 12:59n mo’atee waancaa fudhate. 6 Sadaasa 5 km Lille keessatti mo’ate (12:52), 31 Muddee immoo Barcelona keessatti 12:49 fiige.

2022–2023: Eugene, Bathurst fi Lausanne

28 Caamsaa 2022 meetira 5000 Prefontaine Classic Eugene keessatti 12:50.05n mo’ate, torban torba booda immoo Shaampiyoonaa Addunyaa magaaluma sana keessatti geggeeffame irratti meetira 10,000 sadarkaa torbaffaa bahe (27:31.00, 17 Adoolessa 2022). Waqtiin 2023 meedaaliyaa addunyaa ga’eessotaa isaa jalqabaa fide: 18 Guraandhala Bathurst keessatti Shaampiyoonaa Addunyaa Qaxxaamura Biyyaa irratti meetii (29:26). 11 Bitootessa 2023 Laredo 10 km 26:33n mo’ate – yeroo sana 10 km seenaa keessatti lammaffaa saffisaa – 30 Waxabajjii immoo meetira 5000 Athletissima Lausanne irratti 12:40.45n mo’ate; kun hanga 22 Onkololeessa 2026tti yeroo isaa gaarii dha. Shaampiyoonaa Addunyaa Budapest irratti meetira 10,000 sadarkaa afraffaa (20 Hagayya 2023), meetira 5000 immoo sadarkaa saddeettaffaa (27 Hagayya) bahe. Waggaa sana 31 Muddee 2023 San Silvestre Vallecana Madrid keessatti mo’achuun xumure (27:15).

2024: meetii Paris fi waancaa lammaffaa

Bara 2024 waggaa isaa hunda caalaa milkaa’e ture. 7 Amajjii qaxxaamura biyyaa Elgoibar mo’ate (30:34), 30 Bitootessa immoo Belgrade keessatti meetii addunyaa qaxxaamura biyyaa lammaffaa fudhate (28:12). 14 Waxabajjii Nerja keessatti 26:31.13 fiige, 2 Hagayya immoo xumura Paris irratti 26:43.44n meetii mo’ate – seenaan Berihu Aregawi 10000m guutuun fuula addaa irra jira. 25 Hagayya Chorzów keessatti rikardii Itoophiyaa meetira 3000 7:21.28 galmeesse, 13 Fulbaana immoo xumura Diamond League meetira 5000 Brussels keessatti (12:43.66) mo’atee waancaa isaa lammaffaa fudhate. 31 Muddee 2024 San Silvestre Vallecana irra deebi’ee 26:32n mo’ate; World Athletics yeroo kana rikardiidhaaf hin fudhatamu jedhee mallatteesse.

2025: meetii galma keessaa fi mo’icha Keqiao

Bara 2025 mo’icha Elgoibar lammaffaan jalqabe (5 Amajjii, 29:36). Walakkaa maaraatoonii jalqabaa Lisbon keessatti 9 Bitootessa 2025 akka fiigu beeksifamee ture, garuu akka gabaasa miidiyaatti guyyaa muraasa dorgommii dura of baase. 22 Bitootessa Shaampiyoonaa Addunyaa Galma Keessaa Nanjing irratti meetira 3000 meetii fudhate (7:46.25), 3 Caamsaa immoo walgahii Diamond League Keqiao irratti meetira 5000 12:50.45n mo’ate. Shaampiyoonaa Addunyaa Tokyo irratti meetira 10,000 sadarkaa kudha lammaffaa bahe (29:02.02, 14 Fulbaana 2025).

Injifannoo fi meedaaliyaa gurguddoo

Rikardii addunyaa karaa 5 km Barcelona irraa

Aregawi 31 Muddee 2021 Cursa dels Nassos Barcelona irratti 12:49 fiige. Hanga 22 Onkololeessa 2026tti yeroon kun 5 km karaa irratti rikardii addunyaa, rikardii Afrikaa fi rikardii Itoophiyaa dha. Giddugaleessaan kiiloomeetira tokkoof gara 2:34 ta’a. Fiigdota marsariitii keenya irra jiran keessaa kan itti dhihaatu Yomif Kejelcha dha; yeroon isaa gaariin 12:50 Lille keessatti 19 Bitootessa 2023 galmeesse sekondii tokkoon suuta. Aregawi torban saddeet dura, 6 Sadaasa 2021 Lille keessatti 12:52n, saffisa isaa karaa irratti agarsiisee ture.

Aregawi bara 2026: dorgommii lama Amajjii keessa

10 Amajjii 2026 Tallahassee keessatti Shaampiyoonaa Addunyaa Qaxxaamura Biyyaa irratti meetii walitti aansuun sadaffaa fudhate (28:36), Jacob Kiplimo booda xumuree; akka bu’aa gareewwanii World Athletics jedhutti, Itoophiyaan injifannoo garee dhiirotaa mo’atte. Guyyaa saddeet booda, 18 Amajjii, qaxxaamura biyyaa Elgoibar 29:33n mo’ate – mo’icha Elgoibar walitti aansuun sadaffaa isaa.

Hanga 22 Onkololeessa 2026tti, profaayilii World Athletics isaa keessatti bara 2026f bu’aa lamaan kana qofatu jira. Qindeessitoonni walgahii Diamond League Xiamen (23 Caamsaa 2026) fi Oslo (10 Waxabajjii 2026) irratti meetira 5000f isa beeksisanii turan, garuu maqaan isaa bu’aa walgahii lamaan keessaa kamiyyuu keessatti hin argamu. Ibsa ifa ta’e hin arganne, kanaafuu tilmaama hin kennine. Sadarkaa addunyaa keessatti hanga 22 Onkololeessa 2026tti meetira 10,000 irratti Lak. 20 irra ture; yeroo isaa olaanaa sana qaxxaamura biyyaa irratti torban 66 Lak. 1, meetira 10,000 irratti torban 46 Lak. 1, meetira 5000 irratti immoo torban 21 Lak. 1 ture.

Dorgommii fi mo’icha kuusaa daataa World Athletics keessaa

World Athletics bara 2018 fi 2026 gidduutti bu’aa Aregawi 57 tarreessa (dorgommiin filannoo fi xumurri adda adda lakkaa’aman; kuusaan daataa guutuu dhiisuu danda’a). Waliigalli kun xumura 54 fi dorgommii filannoo 3 irraa ijaarame; xumura keessatti mo’icha 20 qaba, galmee DNF, DNS ykn DQ tokkollee hin qabu. Waggaan inni hunda caalaa itti dorgome 2023 yoo ta’u bu’aa 12 qaba; bara 2026 hanga 22 Onkololeessa 2026tti lama qaba.

Dorgommiiwwan dhufan (hanga 22 Onkololeessa 2026tti)

Hanga 22 Onkololeessa 2026tti dorgommiin Aregawiif beeksifame hin jiru. Akka qajeelfamaatti, kunniin dorgommiiwwan gurguddoo ji’oota dhufan keessatti gosa dorgommii isaatiif mijatan – dorgommii hordofamuu qaban ta’anii tarreeffaman, garuu inni irratti akka fiigu hin mirkaneessinu: Great Ethiopian Run Addis Ababa keessatti 22 Sadaasa 2026 (qindeessitootaan mirkanaa’e), walgahiiwwan turii qaxxaamura biyyaa Pforzheim (14 Sadaasa 2026 akka ta’u gabaafame) fi San Vittore Olona (22 Sadaasa 2026 akka ta’u gabaafame), World Athletics Indoor Tour 27 Amajjii 2027 irraa kaasee Belgrade keessatti, akkasumas Diamond League, kan 7 Caamsaa 2027 Doha keessatti banamu.

Shaampiyoonaawwan lama inni irratti meedaaliyaa mo’ate ji’oota dhufan keessa hin geggeeffaman: bara 2027 Shaampiyoonaa Addunyaa Qaxxaamura Biyyaa hin jiru (kan itti aanu bara 2029), bara 2027 Shaampiyoonaa Addunyaa Galma Keessaa hin jiru (kan itti aanu Bhubaneswar, Hindii keessatti 3–5 Bitootessa 2028). Kalandariin guutuu fi profaayiliin fiigdota biroo, kan akka Hagos Gebrhiwet, giddugala keenya Ethiopian athletes irra jiru.

Berihu Aregawi eessatti ilaaltu

Dorgommiiwwan Aregawi baay’een walgahii dirree fi dorgommii qaxxaamura biyyaa ti. Itoophiyaa keessatti dorgommiiwwan World Athletics Series – Shaampiyoonaa Addunyaa, Shaampiyoonaa Addunyaa Galma Keessaa fi Qaxxaamura Biyyaa – waliigaltee 7 Caamsaa 2026 beeksifamee hanga 2029tti turuun Hagerie TV irratti tola darbu. Diamond League SuperSport irratti TV kaffaltiin darba; tarreen dabarsitootaa liigichaa bara 2023 fi 2024 Itoophiyaa haguuggii Afrikaa SuperSport jala kaa’a, haa ta’u malee hanga Onkololeessa 2026tti paakeejiiwwan DStv biyya keessatti jiran mirkaneessuu hin dandeenye. Walgahiiwwan Indoor Tour fi turii qaxxaamura biyyaa World Athletics+ irratti darbu; Itoophiyaa irraa argamuu isaanii hin mirkanoofne.

Abbootii mirga tamsaasaa seeraa qofa, kan mirkanaa’e 22 Onkololeessa 2026. Mirgi akka dorgommii fi waqtiitti jijjiirama – dorgommii dura sagantaa tamsaasaa ilaali. Tamsaasa seeraan alaa wajjin hin walqunnamsiifnu.

Seenaan dorgommii isaa guutuun profaayilii World Athletics isaa irra jira.

Berihu Aregawi: gaaffilee fi deebiiwwan (FAQ)