Taphanni itti gaafatamummaa qabu Itoophiyaa keessatti seera tokkoon jalqaba: beetingiin ga’eessota umuriin isaanii 21 fi isaa ol ta’eef qofa, umuriin xiqqaan kunis Qajeelfamoota 172/2021 fi 856/2014 tiin kaa’ame. Kana caalaa, maallaqa qabsiiftan hunda akka maallaqa bashannanaaf baasamuutti ilaaluu jechuu dha – gonkumaa akka galii, mala liqii jalaa ba’uu ykn mala waan dhabdan deebifachuutti miti.
Ethio Betting dhaabbilee beetingii ni madaala, garuu akka isin hamaatti qabsiiftan caalaa akka xiqqeessitan filanna. Fuulli kun mallattoolee akeekkachiisaa rakkoo, meeshaalee salphaa to’annaa keessan akka eeggattan isin gargaaran fi bakka deeggarsi itti argamu tarreessa.
Mallattoolee akeekkachiisaa rakkoo taphata carraa
- Akka karoorfattan caalaa, ykn akka karoorfattan caalaa irra deddeebiin ni qabsiiftu.
- Qabsiisa dabaluun ykn “marsaa tokko qofa dabalataa” taphachuun kasaaraa hordoftu.
- Qabsiisuuf maallaqa liqeeffattu, qabeenya gurgurtu ykn maallaqa kiraa, nyaataa ykn kaffaltii mana barumsaatiif qophaa’e fayyadamtu.
- Beetingii maatii keessan irraa dhoksitu ykn hammam akka baastan ilaalchisee sobdu.
- Yeroo qabsiisuu hin dandeenye ni dhiphattu, ni aartu ykn ni yaaddoftu.
- Beetingiin hirriba, hojii, barumsa ykn hariiroo keessan miidha.
Yoo kanneen keessaa lama ykn isaa ol isinitti dhaga’ame, cimsaatii ilaalaa. Taphoonni saffisaa kanneen akka keno, Aviator fi ispoortii vartuwaalii marsaan isaanii sekondii ykn daqiiqaa qofa waan fudhatuuf, kana keessatti kufuu salphisu.
Meeshaalee to’annaa keessan akka eeggattan
- Osoo hin jalqabin baajata murteeffadhaa, yeroo inni xumuramus dhaabaa. Taphata gidduutti gonkumaa maallaqa hin dabalinaa.
- Daangaa herrega keessanii fayyadamaa yoo marsariitichi isaan dhiyeesse: daangaa maallaqa galchuu, daangaa kasaaraa, yaadachiisa yeroo taphataa fi boqonnaa (time-out).
- Boqonnaa fudhadhaa. Guyyaa tokko, torban tokko ykn isaa ol of fageessaa. Yoo marsariitiin tokko of-dhorkuu (self-exclusion) dhiyeesse, itti fayyadamaa – bakka biraattis herrega hin banatinaa.
- Galmee qabadhaa maallaqa galchitanii fi baafattanii. Ibsi herrega telebirr ykn baankii keessanii waliigala dhugaa agarsiisa.
- Yeroo aartan, machooftan ykn dhiibbaa jala jirtan gonkumaa hin qabsiisinaa, keessumaa kasaaraa deebifachuuf.
- Dargaggoota eegaa. Herrega ykn bilbila beetingiif fayyadamtan nama umuriin isaa 21 gadi ta’e kamiifuu hin qoodinaa.
Gargaarsa eessatti argachuu dandeessu
Itoophiyaa keessatti sarara gargaarsaa addaa taphata carraatiif qophaa’e argachuu hin dandeenye. Koodiin SMS gabaabaan 9695 kan Tajaajilli Loterii Itoophiyaa hojjechiisu beetingii seeraan alaa gabaasuuf malee deeggarsaaf miti. Filannoowwan armaan gadii ni argamu:
- Ogeessa fayyaa sammuu. Hospitaalli Addaa Fayyaa Sammuu Amanuel (Amanuel Mental Specialized Hospital) Finfinnee keessatti argamu kunuunsa xiinsammuu waliigalaa fi kan sus-namaa (addiction) kenna. Tajaajilli isaa taphata carraatiif qofa kan qophaa’e miti, garuu ogeessi fayyaa achii ykn buufata fayyaa naannoo keessanii tarkaanfii jalqabaa akka fudhattan isin gargaaruu danda’a.
- Gambling Therapy – deeggarsa barreeffamaa online bilisaa fi maqaa malee, dhaabbata tola ooltummaa UK Gordon Moody irraa, afaanota 200 ol ta’aniin, kutaan isaa hiikkaa maashinaatiin: gamblingtherapy.org.
- Gamblers Anonymous – gamtaa deeggarsa walii tarkaanfii 12 qabu, walgahiiwwan online waliin: gamblersanonymous.org. Itoophiyaa keessatti walgahii hin arganne, garuu walgahiiwwan online ni jiru.
- Namoota amantan. Miseensa maatii, hiriyaa ykn hoggansa amantii waliin haasa’uun yeroo baay’ee tarkaanfii baay’ee ulfaataa fi baay’ee faayidaa qabu dha.
Bu’uurri seeraa – seerri 21+, gibirri injifannoo 20% fi haqamuu eeyyamaa bara 2025 – qajeelfama keenya beetingii Itoophiyaa keessatti irratti ibsameera.
Taphata itti gaafatamummaa qabu Itoophiyaa keessatti: gaaffilee fi deebiiwwan (FAQ)
Itoophiyaa keessatti umuriin beetingii seeraan eeyyamame meeqa?
Beetingii ispoortiitiif 21. Qajeelfama 172/2021 tiin 18 irraa ol kaafame, Qajeelfama 856/2014 keessatti mirkanaa’e.
Itoophiyaa keessatti sararri gargaarsaa taphata carraa jiraa?
Argachuu hin dandeenye. Deeggarsi idil-addunyaa bilisaa Gambling Therapy fi Gamblers Anonymous irraa ni argama, ogeessi fayyaa sammuu ammoo biyya keessatti isin gargaaruu danda’a.
Taphanni itti gaafatamummaa qabu Itoophiyaa keessatti hojii irratti maal jechuu dha?
Kan qabsiiftan yoo umuriin keessan 21 ykn isaa ol ta’e qofa, maallaqa dhabuu dandeessan qofaan, baajata dursitanii murteessitan keessatti ta’uu qaba; beetingiin bashannana ta’uu yeroo dhiisetti battalumatti dhaabaa.
Beetingii akkamitti dhaabuu danda’a?
Herrega keessan cufaa ykn of-dhorkaa (self-exclude), appiiwwan beetingii haqaa, odeeffannoo kaffaltii kuufame balleessaa, nama amantanis itti himaa. Deeggarsi online Gambling Therapy irraa bilisaa fi maqaa malee dha.