በኢትዮጵያ የውርርድ ክፍያዎች፦ telebirr፣ CBE Birr እና ሌሎችም

ከ2025ቱ መዘጋት በፊት የtelebirr ውርርድ ድረ-ገጾች የኢትዮጵያን ገበያ ይመሩ ነበር፤ የኢትዮ ቴሌኮም ዋሌት በሁሉም ማለት ይቻላል የሀገር ውስጥ ቡክሜከሮች ዝርዝር ውስጥ ነበር፣ CBE Birr ደግሞ በቅርብ ይከተል ነበር። ይህ ጽሑፍ ዋና ዋናዎቹ የክፍያ መንገዶች በብር ለመወራረድ እንዴት ይሠሩ እንደነበር፣ የትኞቹ ብራንዶች የትኞቹን ዋሌቶች ይዘረዝሩ እንደነበር እና በዲሴምበር 2025 ባንኮችና የክፍያ አቅራቢዎች የውርርድ ግብይቶችን እንዲያግዱ ከታዘዙ በኋላ ምን እንደተቀየረ ያብራራል።

የክፍያ መንገዶቹን የምንገልጸው ብራንዶቹ ባቀረቧቸው መልኩ ነው፤ በሰንጠረዦቻችን ውስጥ ካሉት ድረ-ገጾች ብዙዎቹ አሁን በሥራ ላይ አይደሉም። የዋሌት ገደቦች፣ የአገልግሎት ክፍያዎችና ሕጎች የሚወሰኑት በክፍያ አቅራቢው እና በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ነው፤ ስለዚህ ወቅታዊውን ሁኔታ ሁልጊዜ በዋሌት አፕዎ ውስጥ ያረጋግጡ።

በኢትዮጵያ የውርርድ ድረ-ገጾች ላይ ያሉ የክፍያ መንገዶች

ገንዘብ ማውጣት በአብዛኛው የሚፈጸመው ገንዘብ ወዳስገቡበት ዋሌት ነበር። ገንዘቡ ምን ያህል በፍጥነት ይደርስ እንደነበር በኦፕሬተሩ ላይ የተመሠረተ ሲሆን ስለ ክፍያ ጊዜዎች ያገኘናቸው አስተማማኝ አኃዞች ጥቂት ናቸው።

የtelebirr ውርርድ ድረ-ገጾች

telebirr የኢትዮ ቴሌኮም የሞባይል ገንዘብ ዋሌት ሲሆን በሜይ 2021 ተጀምሯል። በtelebirr አፕ እና በ*127# USSD ኮድ ይሠራል፤ ኢትዮ ቴሌኮም በ2025/26 የበጀት ዓመት 60.6 ሚሊዮን የtelebirr ተጠቃሚዎች እንዳሉት ሪፖርት አድርጓል። የመንግሥት የራሱ Admas ዲጂታል ሎተሪ እንኳ የሚሸጠው በtelebirr ነው።

በውርርድ ድረ-ገጾች ላይ ሂደቱ ብዙውን ጊዜ ተመሳሳይ ነበር፤ በካሸር ገጹ ውስጥ telebirrን መምረጥ፣ መጠኑን ማስገባት፣ ከዚያም በአፑ ወይም በUSSD ሜኑ ውስጥ በPIN ክፍያውን ማረጋገጥ። ከመዘጋቱ በፊት telebirr እና የባንክ አካውንቶች ኢትዮጵያውያን የውርርድ አካውንታቸውን የሚሞሉባቸው ዋና መንገዶች ነበሩ። ከምንገመግማቸው ብራንዶች ውስጥ አሥራ ስድስቱ ከtelebirr ጋር ተዘርዝረዋል፤ ከእነዚህም መካከል Best Bet፣ Konjo Bet፣ WinWinBet፣ Ahadu Birr፣ Betika፣ TotoSport እና Winner ይገኙበታል። በጁን 2026 የተመለሰው Best Bet ብቸኛ የክፍያ መንገዱ telebirr እንደሆነ ይገልጻል።

በማንኛውም የtelebirr ውርርድ ድረ-ገጽ ላይ ሁለት ልማዶች ይጠብቁዎታል፤ ክፍያ የሚፈጽሙት በውርርድ አካውንትዎ ላይ ከተመዘገበው ስልክ ቁጥር ብቻ ይሁን – አንዳንድ ኦፕሬተሮች፣ ለምሳሌ BetX፣ ይህንን በደንባቸው ውስጥ ይጠይቃሉ – እንዲሁም ገንዘቡ ገቢ እስኪሆን ድረስ የእያንዳንዱን ክፍያ የግብይት መለያ ቁጥር (Transaction ID) ያስቀምጡ።

CBE Birr ውርርድ

CBE Birr የመንግሥት ንብረት የሆነው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የሞባይል ገንዘብ አገልግሎት ሲሆን በ2017 በሙከራ ተጀምሯል። ሰፊ በሆነ የወኪሎች መረብና በ*847# USSD ኮድ ይሠራል፤ ከCBE የባንክ አካውንት ጋርም የተገናኘ ነው፤ ይህም ቁጠባቸውን በCBE ላስቀመጡ ተወራራጆች ተፈጥሯዊ ምርጫ አድርጎታል።

ለCBE Birr ውርርድ አንዳንድ የሀገር ውስጥ ድረ-ገጾች የቢል ክፍያ (pay-bill) አሠራር ይጠቀሙ ነበር፤ በCBE Birr ሜኑ ውስጥ የውርርድ ድርጅቱን አጭር ኮድ መርጠው የአካውንትዎን መለያ ያስገባሉ። ለምሳሌ Abol Bet የCBE Birr የቢል ክፍያ ኮድ አትሞ ነበር። ከገመገምናቸው ብራንዶች ውስጥ አሥራ ሦስቱ ከCBE Birr ጋር ተዘርዝረዋል፤ ከእነዚህም መካከል Konjo Bet፣ WinWinBet፣ Habesha Bet፣ TotoSport፣ Abol Bet እና Betika ይገኙበታል።

M-Pesa ውርርድ በኢትዮጵያ

M-Pesa ወደ ኢትዮጵያ የመጣው ከሀገር ውስጥ ዋሌቶች ዘግይቶ ነው። የSafaricom M-PESA የሞባይል ፋይናንስ አገልግሎት በ11 ሜይ 2023 ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ፈቃድ አግኝቷል – ይህም ለውጭ ባለሀብት የተሰጠ የመጀመሪያው የክፍያ መሣሪያ ፈቃድ ነበር – እና በ16 ኦገስት 2023 ሥራ ጀምሯል። የሚጠቀመው የUSSD ኮድ *733# ነው።

ስለዚህ በኢትዮጵያ M-Pesa ውርርድ እምብዛም የተለመደ አልነበረም። QwickBirr በጁላይ 2025 በይፋዊ ፖስት M-Pesaን አረጋግጧል፤ ብራንዱ ራሱ ያስታወቀው ብቸኛ የክፍያ መንገድም ይኸው ነው። በማኅደር በተቀመጠው የTotoSport የካሸር ኮድ ውስጥም ተካቷል፤ Konjo Bet፣ Ahadu Birr፣ Afro Bet፣ Betika እና Flash Sport ደግሞ ከእሱ ጋር ተዘርዝረዋል።

ሌሎች ዋሌቶችና የክፍያ መተላለፊያዎች

Amole፣ HelloCash እና Awash Birr

Amole የዳሽን ባንክ ዋሌት ሲሆን በ2018 እንደተጀመረ ተዘግቧል። HelloCash ለውርርድ ጥቅም ላይ ከዋሉ የመጀመሪያዎቹ ዋሌቶች አንዱ ነበር – Qwick Bet በኖቬምበር 2021 ሥራ ሲጀምር HelloCashንም Amoleንም አስታውቋል። Awash Birr የአዋሽ ባንክ ዋሌትና የወኪል ባንክ አገልግሎት ነው። ሦስቱም በአብዛኛው የሚታዩት እንደ Winner፣ TopBet7 እና Vamos Bet ባሉ የቆዩ የሀገር ውስጥ ብራንዶች ላይ ነበር፤ ዛሬ እምብዛም አይዘረዘሩም።

Kacha

Kacha Digital Financial Services በኢትዮጵያ የመጀመሪያው ባንክ ያልሆነ የግል የሞባይል ገንዘብ አቅራቢ ሆኗል፤ በጁላይ 2022 ፈቃድ አግኝቶ በኖቬምበር 2023 ሙሉ በሙሉ ሥራ ጀምሯል። እሱን ያከሉት ጥቂት የውርርድ ብራንዶች ብቻ ናቸው፤ ከእነዚህም Afro Bet እና WinBirr ይገኙበታል።

Chapa፣ SantimPay እና ArifPay

እነዚህ ዋሌቶች ሳይሆኑ የክፍያ መተላለፊያዎች (payment gateways) ናቸው፤ ድረ-ገጹ ከመተላለፊያው ጋር ይገናኛል፣ መተላለፊያው ደግሞ አስቀድመው በሚጠቀሙበት ዋሌት ወይም ባንክ እንዲከፍሉ ያስችልዎታል። Chapa በሜይ 2022 የብሔራዊ ባንክ ፈቃድ አግኝቶ በኦገስት 2022 ሥራ ጀምሯል። SantimPay በጁላይ 2022 ፈቃድ ያገኘ ሲሆን CBE Birrን፣ telebirrን እና የአቢሲኒያ ባንክ ካርዶችን ያገናኛል። ArifPay ፈቃድ ካገኙ የመጀመሪያዎቹ መተላለፊያዎች መካከል እንደነበር ተዘግቧል። እንደ Abol Bet፣ Ahadu Birr፣ Flash Sport እና TopBet7 ያሉ ብራንዶች እነዚህን መተላለፊያዎች ከዋሌቶቹ ጎን ይዘረዝሩ ነበር።

የትኞቹ ብራንዶች የትኞቹን የክፍያ መንገዶች ይዘረዝሩ ነበር

ሰንጠረዡ የተመሠረተው በብራንዶቹ ድረ-ገጾች፣ በይፋዊ ቻናሎቻቸውና በማኅደር በተቀመጠ የካሸር ኮድ ላይ ነው፤ ለአንዳንድ ብራንዶች ደግሞ ከኦፕሬተሩ ጋር ማረጋገጥ ያልቻልናቸውን የሶስተኛ ወገን ግምገማዎችም ያንጸባርቃል። BetX እና Nana Bet አልተካተቱም፤ ምክንያቱም ለእነሱ አንድም የክፍያ መንገድ ሊረጋገጥ አልቻለም።

የእያንዳንዱን ብራንድ ወቅታዊ ሁኔታና ሙሉ ነጥቦቻችንን ለማየት በኢትዮጵያ ምርጥ 10 የውርርድ ድረ-ገጾች የሚለውን ገጽ ይመልከቱ።

ገደቦች፣ ግብር እና የዲሴምበር 2025 የክፍያ እገዳ

• የዋሌት ገደቦች። ለሞባይል ገንዘብ የዕለት የግብይትና የቀሪ ሂሳብ ገደቦች የሚወሰኑት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ሲሆን በአካውንትዎ ደረጃ ላይ ይመሠረታሉ። በ2023 እና እንደገና በ2025 ተሻሽለዋል፤ የታተሙት አኃዞችም ከምንጭ ወደ ምንጭ ይለያያሉ፤ ስለዚህ በአንድ ቁጥር ከመተማመንዎ በፊት ወቅታዊ ገደቦችን በዋሌት አፕዎ ውስጥ ያረጋግጡ።
• በአሸናፊነት ላይ ግብር። ከዕድል ጨዋታዎች የሚገኝ አሸናፊነት በአዋጅ ቁጥር 1395/2025 መሠረት 20% ግብር ይከፈልበታል። ኦፕሬተሩ ግብሩን ከሽልማቱ ቀንሶ ስለሚይዝ ወደ ዋሌትዎ የሚደርሰው መጠን ግብሩ የተቀነሰለት ነው።
• የክፍያ እገዳው። በ15 ዲሴምበር 2025 የኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት ሁሉንም የስፖርት ውርርድ ፈቃዶች ሰርዞ ባንኮች፣ የክፍያ መሣሪያ አውጪዎችና የፔይመንት ሲስተም ኦፕሬተሮች የውርርድ ግብይቶችን እንዲያግዱ አዟል። ስለዚህ ለውርርድ ድረ-ገጽ የሚፈጸም ክፍያ ውድቅ ሊደረግ ወይም ሊመለስ ይችላል። ይህንን ለማለፍ እንዲሞክሩ አንመክርም፤ ዳራው በኢትዮጵያ ስለ ውርርድ በሚያብራራው ጽሑፋችን ውስጥ ተገልጿል።
• ለግለሰብ በፍጹም አይክፈሉ። በካሸሩ በኩል ሳይሆን ወደ ግል ቁጥር ወይም ወደ Telegram «ወኪል» ገንዘብ እንዲልኩ የሚቀርብ ጥያቄ የተለመደ የማጭበርበሪያ ስልት ነው።

ስለ ውርርድ ክፍያዎች ተደጋግመው የሚነሱ ጥያቄዎች (FAQ)